It takes two to tango

06-05-2019

Denk je een origineel onderwerp gevonden te hebben om een blog over te schrijven - de Argentijnse tango als analogie voor communicatie en leiderschap - zijn er al nota’s over volgeschreven. Ook bestaan er al workshops met de Argentijnse tango als instrument om het belang van duidelijk leiderschap onder de aandacht te brengen. Dus nee, mijn onderwerpskeuze is niet origineel. Aangezien ik echter al jaren Argentijnse tango dans en ook al een aantal jaren meeloop in het communicatievak, bestempel ik mezelf toch maar als ervaringsdeskundige.

Dan toch maar eerst even een nota. Jur de Haan en Erik van Venetië schreven over De tango van wethouder en ambtenaar (2016). Hierin staat: “De wethouder opereert als een danser op de dansvloer met diverse danskoppels. Soms beweegt hij mee, soms botst hij, soms wisselt hij van danspartner (…). Toch zien we in de praktijk dat wethouder en ambtenaar niet altijd in de maat dansen en elkaar op de tenen trappen.” Dat is de realiteit van alledag: soms zit je in een flow met je bestuurder en kun je goed, snel en efficiënt meters maken. Soms is het duwen en trekken en heb je beiden een vervelende dag en zere (of figuurlijk: lange) tenen tot gevolg.

Het is ook niet vreemd om de Argentijnse tango als analogie voor leiderschap, communicatie en samenwerking te gebruiken. Hoewel het dansen an sich vooral een non-verbale activiteit is, draait het in essentie om verbinding maken. In tegenstelling tot reguliere ballroomdansen als een quickstep of Engelse wals waar je duidelijk geleid wordt in een reeks van vaste patronen en figuren, draait de Argentijnse tango om pure improvisatie. Je hebt een leider en een volger en als beide partners de juiste verbinding hebben, zijn de variaties om te dansen eindeloos. Het resultaat is een mooi samenspel dat verrassend en uitdagend is, maar zeker niet makkelijk.

De termen leider en volger lijken een hiërarchie weer te geven. Niets is echter minder waar. Als leider neem je initiatief, bepaal je een vervolgstap en doe je een voorzet. Hij – meestal een hij, maar een zij kan ook – geeft met zijn lichaam aan wat er gaat komen. Hij kan inhouden, versnellen en ruimte bieden met armen en benen. Als de leider echter te vaag is in bewegingen of geen ruimte biedt, begrijpt de volger niet waar hij naartoe wil. Ze gaat of de verkeerde kant uit of beweegt helemaal niet meer. Het gevolg is een hoop sleur- en duwwerk wat voor beide partijen een ware lijdensweg is.

Wie werkzaam is in het communicatievak - maar het geldt evengoed voor elke ambtenaar, bestuurder of medewerker - weet dat het draait om afstemmen, ruimte bieden en meebewegen. Van beide kanten. En in tegenstelling tot de Argentijnse tango gebeurt het in de werkpraktijk meestal verbaal in plaats van non-verbaal, maar het resultaat blijft hetzelfde. Daarmee gaat de vergelijking tussen de Argentijnse tango en een gesprek dan ook zeker niet mank: als communicatie en leiderschap – verbaal en non-verbaal – goed lopen, krijg je een perfecte flow. Het gaat vanzelf, je beleeft er beiden plezier aan, je krijgt mooie resultaten en het is voor de buitenwacht mooi om naar te kijken. Ze zeggen immers niet voor niets: it takes two to tango!


Joukje Sanders, Communicatieadviseur