Rol van de communicatieadviseur bij realisatie klimaatambities

17-12-2018

Het klimaat heeft een flinke opmars gemaakt op de agenda van internationale, nationale, maar ook provinciale en lokale overheden. Denk aan het klimaatakkoord van Parijs, het Nationale klimaatakkoord, maar ook aan de aandacht voor het klimaat, duurzaamheid en de energietransitie in vrijwel alle lokale en provinciale collegeprogramma’s.

Daarmee komt het thema ook op het bord van ons als communicatieadviseur. In Helmond heb ik de afgelopen twee jaar vorm mogen geven aan de communicatie rondom het duurzaamheidsprogramma. In deze wereld met veel onontgonnen terrein, ontwikkelingen die nog moeilijk te voorspellen zijn en pionierende partijen, zochten we naar de rol en een effectieve aanpak van communicatie.

Samenwerking en verbinding
De Helmondse duurzaamheidsaanpak stoelt op twee kernwoorden: samenwerking en verbinding. Het spreekwoord “Alleen ga je sneller, samen kom je verder” is hier van toepassing. Want nee, het is niet gemakkelijk om met veel partijen daadwerkelijk stappen te zetten, maar het is cruciaal om de klimaatambities te realiseren.

Toen het Helmondse gemeentebestuur in 2015 de ambitie voor een klimaatneutrale stad als prioriteit in het nieuwe coalitieprogramma benoemde, realiseerde het zich heel goed dat de steun en samenwerking van veel partijen nodig is om de ambitie waar te maken. We brachten daarom 120 vertegenwoordigers van onder andere het bedrijfsleven, woningcorporaties, onderwijs, belangenorganisaties, overheden en inwoners bij elkaar tijdens een driedaagse conferentie. Zij maakten gezamenlijk de Versnellingsagenda Duurzaamheid, met daarin plannen voor de weg naar een klimaatneutrale stad. De energie die vrijkwam bij die conferentie vormt nog altijd de motor achter het duurzaamheidsprogramma.

Twee jaar later maakte de gemeentelijke Klimaatbegroting de noodzaak duidelijk voor een verdere versnelling. Ook hierbij kozen we vanaf de start voor samenwerking. In gesprek met de Helmondse woningcorporaties, het bedrijfsleven, nuts- en energiebedrijven en Energiehuis Helmond maakten we een plan om van Helmond een aardgasvrije stad te maken. Samen zijn we zo begonnen aan de zoektocht naar een goede aanpak voor de energietransitie, werken nauw samen en delen de opgedane ervaringen.

Ook de interne organisatie vergt aandacht. De energietransitie en de klimaatambities raken immers aan veel beleidsterreinen. Ook hier is verbinding het sleutelwoord. In Helmond proberen we de relatie met andere thema’s nadrukkelijk te leggen en zoeken we naar een integrale (wijk)aanpak.

Verbinding vanuit communicatie
Waar de gemeente in de Helmondse duurzaamheidsaanpak nadrukkelijk de rol van aanjager, facilitator en regisseur heeft, pakken we ook vanuit communicatie die verbindende rol. Zo brachten we bij de start van de gesprekken over een aardgasvrij Helmond, ook direct de communicatieadviseurs van de verschillende partijen bij elkaar. Dit resulteerde in een gezamenlijk gedragen communicatiestrategie, een betere agendasetting bij alle partners. We weten elkaar vanaf het eerste begin te vinden - cruciaal in het uitdragen van een eenduidige boodschap.

Daarnaast ontwikkelen en beheren we als gemeente het online platform ‘Alle lichten op groen’. Dit platform vormt het cement tussen de vele verschillende partijen, projecten en thema’s die allen op hun eigen manier bijdragen aan een klimaatneutraal Helmond. Duurzaamheidsprojecten, ongeacht wie de initiator is, worden uitgevoerd onder de vlag van ‘Alle lichten op groen’. Via de kanalen van ‘Alle lichten op groen’ delen we de duurzame verhalen uit de stad. We laten zien hoe inwoners, ondernemers en verenigingen werk maken van duurzaamheid en klimaatverandering. Geen grootse verhalen, maar vaak ook juist de kleinere aanpakken, die laten zien dat duurzaamheid heel gewoon is en mensen inspireren en tips geven om er zelf mee te beginnen. En die dus bijdragen aan de algemene bewustwording van inwoners. Het (communicatie)doel is dus nog niet eens zozeer om mensen à la minute van het aardgas af te krijgen, maar wél om hen bewust te maken dat er veranderingen aan zitten te komen, dat ze daar alvast over na kunnen denken, zich erop kunnen voorbereiden.

Tijd en betrokkenheid
Wat er nodig is om de communicatie rondom klimaat en duurzaamheid goed vorm te geven? Misschien een cliché, maar toch: voldoende tijd en betrokkenheid. Ruimte om die verbindende, faciliterende en regisserende rol te vervullen. Hoewel samenwerking en verbinding centraal staan in onze aanpak, is regie op de communicatie écht nog even nodig – en is de gemeente de voor de hand liggende instantie om die regie op zich te nemen. Ook hard nodig: ruimte om te experimenteren. Nu we in Helmond de intrinsiek gemotiveerde mensen vrij goed in beeld hebben en kunnen faciliteren, zoeken we bijvoorbeeld naar mogelijkheden om mensen met minder intrinsieke motivatie te bereiken. Een ander voorbeeld: hoe bereiken en betrekken we loodgieters, aannemers en anderen die mensen thuis adviseren over de keuze voor een CV-ketel of warmtepomp? Als communicatieadviseur speel je een belangrijke rol in deze zoektocht, die cruciaal is voor een effectieve aanpak om de klimaat- en duurzaamheidsambities waar te maken.  Inhoud en communicatie gaan hier écht hand in hand – sterker nog: ze kunnen niet zonder elkaar.


Trudy van de Westelaken, Senior Communicatieadviseur